MEĐUNARODNI MODELI FINANSIRANJA SPORTA

Odgovornosti javnih vlasti u oblasti sporta nijesu ista na državnom i lokalnom nivou, i sistem tretiranja sporta zavisi od zakonskog rješenja. Zakonski okvir neophodan je uslov za razvoj sporta, tj. sistem dobrog rukovođenja u sportskom pokretu. Brojni analitičari sam koncept donošenja politika definišu ili kao aspiraciju vladajuće elite, ili kao akciju vladajuće elite ili pak kao vladajuću neaktivnost.[1][2][3]

http://www.dw.de/olympians-bemoan-german-sports-funding/a-16160961

Na nacionalnom nivou zemalja članica Savjeta Evrope, u studiji ’’Good Governance in Sport/ a European survey’’, Andre-Noel Chaker govori o dva  modela sporta kroz tri osnovna parametra:

„Ogranizaciona struktura sistema sporta regulisana je pravnom normom (ili samo dio), javne vlasti su centralizovale (decentralizovale) moć i  piramidalna struktura sistema sporta gdje su krovne organizacije na jednom nivou (i gdje Nacionalni olimpijski komitet je krovna sportska organizacija).“[4]

Iako nema jedinstvenog sistema sporta, na Evropskom kontinentu (posebno među zemljama članicama EU), baštini se piramidalni sistem sporta baziran na nacionalnim federacijama sa osnovnom sportskom jedinicom (klubom) na dnu do međunarodnih krovnih organizacija na vrhu.[5]

Kao noseći dokument budućeg razvoja sporta, Bijela knjiga o sportu[6] pretpostavlja obavezu javnih vlasti da prepoznaju važnost sporta, kao i da kroz zakonski okvir postavi adekvatan sistem finansiranja. Posebno, ističe se da se sistem sporta može podržavati kroz programe cjeloživotnog obrazovanja (sport u službi razvoja društva).[7]

Ukupno posmatrajući, sistem finansiranja sporta bazira se na javna sredstva i sopstvena sredstva. Budžetsko finansiranje, subvencije iz kladionica, posebne poreske stope, krediti sa nižim kamatnim stopama, finansiranje izgradnje, rekonstrukcije i adaptacije sportskih objekata, iznamljivanje objekata i sportske opreme po nižim cijenama, i sl.[8] Sredstva od igara na sreću isplaćuju se sportskim tijelima ili uplatama trećim licima (sponzorstva) i plaćanje poreza i naknada lokalnoj i/ili državnom budžetu (obično kroz konkurs).[9] Statistički podaci govore da lokalna sredstva (16,90%) preovlađuju u odnosu na sredstva iz državnog budžeta (6,95%).[10] Prvenstveno sredstva se dijele na osnovu programskih aktivnosti nosioca sistema sporta (klubovi-organizacije, nacionalni savezi i olimpijski komiteti).

Sami model sport upravo varira od odnosa finansiranja, tj. stepena participacije u sportu, nivoa finansiranja po glavi stanovnika, stepena uključenja volontera kao i doprinosa domaćinstava. U analizi finansiranja sporta javljaju se četiri modela.[11]

http://www.dailymail.co.uk/news/article-2292476/Ministers-plan-150m-boost-primary-school-sports-wake-widespread-criticism-proposed-funding-cuts.html

Kod prvog modela, kojem gravitiraju zemlje zapadne i sjeverne Evrope, karakterističan je visok nivo participacije u sportu (preko 20%) i visok BDP. Akcenat je na sistem finasiranja školskog i rekreativnog sporta. Drugi model, mediteranski model, oslikava se kroz niži BDP ali više individualne cijene koštanja participacije u sportu gdje je i nivo volonterizma na značajno nižem nivou od prvog modela. Kod trećeg modela koji je karakterističan za zemlje srednje Evrope, prisutan je nizak nivo zainteresovanosti za rekreativno bavljenje sportom i odustvo javnih vlasti da podrže poboljšanje postojoće situacije. Četvrti model je „lošija“ verzija prethodnog, gdje se gro sredstava obezbjeđuje od igara na sreću. Pored navedenih Republika Francuska i Ujedinjeno Kraljestvo imaju „svoj“ put sistema finansiranja sporta. Republika Francuska gravitira ka prvom modelu sa mnogo većim učešćem javnog sektora u sportu u odnosu na spremnost domaćinstva (pojedinica) da kontribuira. Suprotno tome, u Ujedinjenom Kraljestvu, visina izdvajanja domaćinstva je veća u odnosu na učešće javnog sektora.

Uključivanje javnih vlasti neophodan je uslov sa regulatorne tačke gledišta, pružajući jednake mogućnosti za ostvarivanje vrijednosti koje sport predstavlja. Nivo uključenosti zavisi od pravnog položaja sistema sporta u odgovarajućem društvu. Bijelom knjigom o sportu, priznavši autonomnost sportskog pokreta[1], predviđeno je djelovanje (sistem finansiranja i nadgledanja) javnih vlasti u sistemu sporta. U sistemu finansiranja, posebno u zemljama EU, prisutan je visok nivo decentralizacije (učešća lokalnih vlasti u oblasti finansiranja sporta u dijelu lokalnih potreba) ali i sistema dekoncetracije, tj. prenosa sistema finansiranja sa nadležnih institucija na određene fondove koji se finansiraju od igara na sreću i shodno kriterijumima finansiraju krovne sportske organizacije.


[1] Ovdje je važno razumjeti da se radi o autonomnosti u oblasti donošenja specifičnih pravila i programa razvoja sport


[1] Heclo, H. (1972) Review article, policy analysis, British Journal of Political Svience, II, 85.

[2] Jenkins, W.I. (1978) Policy Analysis: Political and Organisational Perspectives, London: Martin Robertson.

[3] Hogwood, B. (1987) From Crisis to Complacency, Oxford: Oxford University Press.

[4] CDDS (2004) 18.

[5] http://ec.europa.eu/sport/documents/library/doc248_en.pdf (pristupio  23. novembra, 2013. godine).

[6] COM (2007) 391 final.

[7] Ibid.

[8] Evropska komisija (2007) „The Eu and sport: background and context.

[9] Eurostrategies (2011) Study on the funding of grassroots sports in the EU: Final report, Volume 1, str. 62

[10] Ibid, str. 47.

[11] Ibid, str. 87.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s