SISTEM FINANSIRANJA SPORTA U CRNOJ GORI

Imajući u vidu da sport igra važnu ulogu u ukupnom razvoju društva i da je samim tim od javnog značaja nerijetko je predmet ustavnopravne regulative.[1] Neulazeći u komparativne analize pozicioniranosti sporta u pravnim sistemima članica Savjeta Evrope, u Ustavu Crne Gore u dijelu „Nauka, kultura i umjetnost“, ističe se[2]:

„Država podstiče i pomaže razvoj prosvjete, nauke, kulture, umjetnosti, sporta,  fizičke i tehničke kulture“.

http://www.pobjeda.me/2012/09/09/u-san-marino-ide-oko-300-crnogorskih-navijaca/#.UqcCjfTuKy8

Sistem sporta u Crnoj Gori uokviren je Zakonom o sportu[3] kao i strateškim dokumentom Nacionalnim programom razvoja sporta.[4] Osnovnim odredbama Zakona o sportu, član 2 kaže se[5]:

„Sport je djelatnost od javnog interesa“.

Član 12, Zakona o sportu objašnjava koji su to poslovi od javnog interesa[6]:

1) podsticanje razvoja sporta, posebno kod djece i mladih;

2) stvaranje uslova za izgradnju i održavanje sportskih objekata;

3) podsticanje djelovanja COK-a i nacionalnih sportskih saveza;

4) obezbjeđivanje uslova za trening i takmičenje sportista, sportsko-rekreativne aktivnosti djece,

mladih i građana, kao i drugih sportskih aktivnosti koje su u funkciji unaprjeđivanja psihofizičkih

sposobnosti građana i prevencije sociopatoloških pojava kod djece i mladih;

5) obezbjeđivanje uslova za sprovođenje međunarodnih takmičenja, posebno reprezentativnog nivoa;

6) vođenje posebne brige o vrhunskim i kategorisanim sportistima;

7) podsticanje sportske aktivnosti lica sa invaliditetom;

8) stvaranje uslova za sprovođenje vannastavnih sportskih aktivnosti učenika i studenata;

9) podsticanje istraživačko-razvojnog, vaspitno-obrazovnog i stručnog rada u sportu;

10) druge organizovane i stručno vođene sportske aktivnosti i djelatnosti.

http://sport.blic.rs/Kosarka/Evropska-kosarka/235313/Divac-Crna-Gora-je-favorit-za-osvajanje-Eurobasketa

Za sprovođenje gore navedenih poslova shodno članu 12, Zakona o sportu zaduženi su[7]:

-Ostvarivanje javnog interesa u sportu obezbjeđuje Crna Gora i Glavni grad, Prijestonica i opština

(u daljem tekstu: opština).

-Za ostvarivanje javnog interesa u sportu donosi se Nacionalni program razvoja sporta (u daljem

tekstu: Nacionalni program) i opštinski program razvoja sporta (u daljem tekstu: Opštinski program).

Zakonom o sportu je definisana sadržina Opštinskog programa[8]:

1) dugoročne potrebe lokalnog stanovništva;

2) razvojne prioritete;

3) dinamiku realizacije;

4) organizacione, finansijske i administrativne mjere za ostvarivanje programa.

Program iz stava 1 ovog člana donosi nadležni organ opštine, u skladu sa ciljevima sporta

sadržanim u Nacionalnom programu, za period od najmanje četiri godine.

Nadležni organ opštine je dužan da donese godišnji plan ostvarivanja Opštinskog programa.

Opštinski program i izvještaj o ostvarivanju Opštinskog programa dostavlja se Ministarstvu.

U uvodnom dijelu Nacionalnog programa razvoja sporta, prepoznata je važnost sistemskog finansiranja imajući u vidu značaj sporta za zdravlje nacije, socijalne integracije i druge vrijednosti od opšteg interesa.[9] Dokumentom je prepoznat ’’kombinovani model’’ finansiranja sporta uključujući javna sredstva (državni i lokalni budžet), privredna društva i domaćinstva.[10] Od ukupnog Budžeta Crna Gore, između 0,2% i 0,3%, opredjeljivano je za razvoj sporta.[11]

Blažić navodi da je novim konceptom Zakona o lokalnoj samoupravi prihvaćen  kombinovani model utvrđivanja poslova lokalne samouprave, (sistem enumeracije i opšte klauzule) uz utvrđivanje prezumcije (pretpostavke nadležnosti) u korist lokalne samouprave za poslove koji nijesu propisani kao nadležnost državnih organa ili drugih organa koja vrše javna ovlašćenja.[12] U prethodno pomenutom Zakonu o lokalnoj samoupravi, članom 32, stav 14, prepoznata obaveza lokalnih vlasti u oblasti sporta[13]:

„Stvara uslove za razvoj i unapređenje sporta djece, omladine i građana, kao i razvijanje međuopštinske sportske saradnje“.

Imajući u vidu vrijednosti i značaj sporta, posebno školskog sporta i sporta za sve, istim članom Zakona o lokalnoj samoupravi, stav 16, ističe se[14]:

„U skladu sa mogućnostima, učestvuje u obezbjeđivanju uslova i unaprjeđenju djelatnosti: zdravstvene zaštite, obrazovanja, socijalne i dječije zaštite, zapošljavanja i drugih oblasti od interesa za lokalno stanovništvo i vrši prava i dužnosti osnivača ustanova koje osniva u ovim djelatnostima, u skladu sa zakonom“.

ZAKLJUČAK

U teoriji,  kombinovani sistem finansiranja sporta primjenjuje se u  Crnoj Gori. Sprovođenje istog je upitno imajući u vidu da postoje brojne nejasnoće i nesprovođenje zakonskih obaveza. U prvom, Zakonom o sportu predviđeno donošenje Opštinskog programa razvoja sporta nije zaživjelo u praksi. Po donošenju programa, Pravilnik o finansiranju sporta, neophodan je dokument koji bi trasirao način trošenja ali i nadgledanja sprovođenja programskih aktivnosti lokalnh sportskih organizacija. Iako prepoznata važnost podrške lokalne samouprave u dijelu razvoja i unapređivanja sporta, u Nacionalnom programu razvoja sporta nejasan je način sprovođenja strateških aktivnosti propisanim pomenutim dokumentom. Sa druge strane, Nacionalnim programom razvoja sporta predviđena analiza stanja u oblasti finansiranja sporta, unapređivanje kriterijuma za dodjelu budžetskih sredstava ne postoji. Kompleksnost analize sistema finansiranja nalazi se i u postojećem zakonskom rješenju ali i pratećim aktima gdje ne postoji razgraničenje nadležnosti u oblasti finansiranja, tako da je u praksi moguće da sportske organizacije bivaju finansirane iz Budžeta Crne Gore, budžeta lokalnih samouprava i budžeta Crnogorskog olimpijskog komiteta za iste programske aktivnosti. Kao dodatak ovom specifičnom sistemu finansiranja sporta ide u prilog i nepostojanje Pravilnika o finansiranju sportskih organizacija, tako da u ovom momentu Crna Gora je jedina država Evropskog kontinenta koja sa centralnog budžeta finansira i krovne sportske organizacije (savez) i osnovne sportske organizacije (klub), a Crnogorski olimpijski komitet ima posebnu stavku u Budžetu Crne Gore što sistem finansiranja sporta dodatno komplikuje. Na kraju, osnovnim strateškim dokumentima, nijesu tretirana finansijska sredstva namijenjana razvoju sporta od prihoda od igara na sreću, što imajući u vidu prethodno čini dovoljno sistemskih anomalija za sveobuhvatnu analizu i prilagođavanje postojećeg sistema finansiranja sporta po ugledu na važeće međunarodne preporuke i standarde.


[1] Više o pravnoj pozicioniranju sporta u: Tettinger, P. Sport als Verfassungsthema, Juristen Zeitung, br. 22/2000

[2] Sl. 1/2007.

[3]Sl. br. 36/11

[5] Sl. br. 36/11

[6] Ibid, str. 1-2.

[7] Ibid, str. 2.

[8] Ibid, str. 2.

[9] Vidjeti: Nacionalni program razvoja sport, str. 2. http://www.upravazamladeisport.me/me/sports/biblioteka/nacionalni-program-razvoja-sporta (pristupio 23. novembra, 2013. godine).

[10] Ibid, str. 6.

[11] Ibid, str. 6.

[12] Blažič, Đ., (2011). Sistem lokalne samouprave, Fakultet za državne i evropske studije, str. 248.

[13] Sl. 42/2003

[14] Ibid.

One thought on “SISTEM FINANSIRANJA SPORTA U CRNOJ GORI”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s