Postavka privatizacije u sistemu sporta Crne Gore

Brojna istraživanja pokazuje suštinsku važnost za što viši stepen uključenosti centralnih vlasti u cilju sprovođenja što kvalitetnijeg procesa privatizacije. Privatizacija nekad društvenih (državnih) organizacija predstavlja kompleksan društveno-ekonomski izazov. Ovaj proces podrazumijeva dugoročno planiranje i temeljno sprovođenje zadatih aktivnosti, ne uzimajući samo komercijalni aspekt u vidu prilikom izrade operativnog plana.

16

Pažljivo pripremljen model privatizacije u sportu podrazumijeva sljedeće potencijalne koristi:

13

Potencijalni nedostaci sistema privatizacije (iskustva):

11

Iskustva regiona pokazuje da je dominirao ‚‚give away“ model (vaučerska privatizacija) kroz koji nijesu ušla nova sredstva; kao i model gdje je nakon privatizacije organizacija ostala u rukama rukovodne strukture organizacije. Ovi modeli su se pokazali kao neefikasni, posebno u dijelu rukovođenja.

15

Sportske organizacije se osnivaju kao udruženja građana (što je i Ustavom zagarantovano pravo), ali je nejasna pozicija o pravima i obavezama kako osnivača tako i ostalog članstva, posebno u dijelu plaćana članarina i pravima koji se na taj način stiču. Nerijetko sportske organizacije imaju blokirane poslovne račune, a redovno dobijaju finansijsku podršku kako od centralnih vlasti, tako i od lokalnih vlasti i preduzeća sa većinskim državnim vlasništvom. Ovakva konstelacija u sistemu sporta, glavna je prepreka za jasnije pozicioniranje ali i otvaranje investicionih mogućnosti u sportu.

Okretanje ka tržišnoj ekonomiji, sa ciljem podizanja nivoa produktivnosti (nerijetko samo komercijalnog karaktera) ali i makroekonomskim koristima, privatizacija je proizvod koji je nastao pod snažnim društveno-političkim uticajem liberalno-demokratskog sistemskog opredjeljenja uslovljenim visokim nivoom globalizacije. Privatizacija u sistemu sporta na prostoru EU regiona, intenzivirala se 80-tih godina prošlog vijeka. Prepoznat  je komercijalni interes, a sa ciljem postizanja višeg nivoa efikasnosti. Ovaj proces je dio šire transformacije društva, od društvene do privatne svojine. Najčešći model privatizacije sportskih organizacija u zemljama EU bazira se na funkcionisanju organizacije kao akcionarskog društva. Sa druge strane, berzanski model privatizacije pokazao se kao  nesprovodiv. Kada je u pitanju profesionalni sport, u zemljama EU preovlađuju 3 modela:

  • Pravo sportske ogranizacije da bude osnovana kao udruženje građana ili kao privredno društvo
  • Sportska organizacija organizovana kao društvo kapitala
  • Kombinovan model (društvo kapitala ili udruženje, gdje će ekipa koja se takmiči u profesionalnoj ligi imati status kao društvo kapitala).

Prije samih aktivnosti na adaptiranju pravnog okvira, neophodno je sprovesti analizu rada i funkcionisanja sportske organizacije koje nastupaju u Prvoj nacionalnoj ligi u fudbalu, košarci, odbojci, rukometu i vaterpolu. Analiza bi trebala da sadrži sljedeće podatke po jedinici sportske organizacije:

  • Završni račun,
  • Plan funkcionisanja u narednom periodu,
  • Izvještaj o broju registrovanih sportista i njihovi ugovori,
  • Godišnji finansijski izvještaj,
  • Revizorski izvještaj.

Za proces privatizacije, od posebne važnosti je revizorski izvještaj, koji bi trebalo da sadrži:

  • Popis imovine (pokretne i nepokretne)
  • Procjena vrijednosti imovine
  • Pregled poslovanja sportske organizacije u posljednjih deset godina

Drugi korak podrazumijeva analizu vlasničke strukture sportskih objekata na teritoriji Crne Gore koje koriste gore pomenute sportske organizacije.

Finalni korak, ili predradnja obuhvata pregled sistema finansiranja sportskih organizacija po jedinicama lokalnih samouprava.

Izmjene i dopune Zakona o sportu, ali i izrada podzakonskih akata neophodnih za proces privatizacije u sistemu sporta trebalo bi da se bazirana ne sljedećim preporukama:

  • Model privatizacije bi trebalo da bude akcionarskog karaktera
  • Javnost u procesu kupovine akcija
  • Pravo preče kupovine:
  1. Većinski paket (bivši igrači, sadašnji igrači i navijači),
  2. Manjinski paket (rukovodioci, povjerioci i sponzori sportske organizacije).

Nakon sprovođenja gore pomenutih aktivnosti, pristupilo bi izradi sistema privatizacije sportskih organizacija, uvažavajući posebnost ali i tradicionalnost određenih grana sporta i značaja za sveukupni razvoj Crne Gore. Posebno će se voditi računa o nepokretnoj imovini, kao vitalnom segmentu funkcionisanja sportske organizacije.  

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s