Žene i Sport

Ne postoje precizni podaci, tj. tačan datum aktivne participacije ženske populacije u sportskim aktivnostima, mada većina renomiranih analitičara tvrde da su na početku prethodnog vijeka na dvorovima u okviru ceremonijalnih manifestacija i žene uzele učešća. Filozofija tog vremena je ženu označavala kao stub porodice u smislu nastavka ljudske vrste kroz materinstvo. U posljednjih 40-tak godina zabilježen je značajan porast ženske participacije u svim nivoima sporta, ali i dalje postoji nepisana podjela muško-ženskih uloga. Svakako razlike između muškarca i žene postoje i one su anatomske, fiziološke, psihološke i kulturološke. Ali vrijedno je napomenuti da razlike variraju u zavisnosti od sredine i stepena organizovanosti sporta.

U pubertetu se javljaju razlike među polovima. Žene su niže u prosjeku 8-12cm i lakše do 14kg. Žene su pokretljivije i samim tim sklone bavljenju gimnastikom, ali su i osjetljivije na povrede, pogotovo kičmenog stuba i zglobova. Dok muškarci imaju 60%, žene imaju 50% vode u organizmu. Žene su mršavije i imaju bolju muskulaturu kao i niže težište što uzrokuje savlađivanje većeg otpora pri svim radnjama. Žene imaju manji srčani mišić (221gr), dok kod muškarca srčani mišić je znatno veči (298gr). U samoj izdržljivosti pri određenim naporima, žene se sve više približavaju vrijednostima muškaraca kroz ekonomičnost srčanog rada koja utiče na potrošnju kiseonika. Ove razlike nas upućuju na nužnost specifičnog određivanja sportskih aktivnosti.

Danas, razlike u filozofiji sportskog treninga između muškaraca i žene svedene su na minimum. Tako sa sigurnošću možemo tvrditi da trening snage poboljšava zdrastveni bilten žene i to kroz povećanje koštane mase i snižavanje vjerovatnoće za pojavljivanje ostoporoze. Treningom snage se povećava mišićna masa koja znači smanjenje kardiovaskularnih oboljenja i masnih naslaga a samim tim i kontrola tjelesne težine. Rekreativna sportska aktivnost znači: bolju pripremu organizma za psiho-fizičke napore, poboljšavanje cirkulacije, elastičnost i pokretljivost organizma, pozitivno utiče na organe za varenje i centralni nervni sistem.

Image

Sama involviranost žena u sportu znači i kompletnije uključenje u društveni sistem određene zajednice u smislu razvijanja prijateljstva, druženja i osjećaja pripadnosti određenoj grupaciji, što ženi omugućava i prihvatanje aktivnije uloge u upravljačkim strukturama određene sportske organizacije. Osnovni principi učešća ženske populacije u sportu su: dostupnost pod jednakim uslovima; humanost; sloboda izbora i dobrovoljnosti; ukupna tolerancija; kompatibilnost sa društvenim sistemom i nezavisnost od zloupotreba. Ovi principi biće ostvareni jedino sistemskim pristupom koji se može sprovoditi kroz programe: školskog sporta, sportske rekreacije, vrhunskog sporta, sporta za sve, razvoja sportske infrastrukture i organizacije manifestacija.

Značaj sportske rekreacije

U savremenim uslovima života i rada jedno od najaktuelnijih područja fizičke kulture je područje rekreacije. Rekreacija proizilazi iz potrebe društva da se istraže i naučno prouče specifične veze između rada i ostalih drustvenih pojava kao i odnosa koji utiču na psihosomatski status čovjeka.

Značaj sportske rekreacije je pomoći čovjeku da se kao biološko, a prije svega društveno biće prilagodi na promjene koje nastaju u uslovima života sa jedne strane, i uslovima rada sa druge strane, ukazujući na zahtjeve motivisanosti koji proizilaze iz čovjekovih ličnih potreba i interesa za očuvanje zdravlja, vitalnosti, usporavanje procesa starenja i lično raspoloženje.

Image

Aktivnosti koje čine osnovnu sadržinu slobodnog vremena su: obrazovanje, čitanje, druženje, šetnje, fizičke aktivnosti i drugo. Stoga, možemo reći da je slobodno vrijeme, onaj dio vremena koji, nakon odbitka vremena trajanja navedenih aktivnosti, ostaje na slobodnom raspolaganju čovjeku i može biti iskorišćeno za ličnu organizaciju života i rekreacije.

Zadaci sportske rekreacije su:

  1. Motoričko-funkicionalni koji podrazumijevaju održavanje ili (i) uvećanje osnovnih (baznih) sposobnosti poput: snage, fleksibilnosti, koordinacije, izdržljivosti i gipkosti.
  2. Zdrastveni podrazumijevaju redovnu kontrolu fizičkog stanja, redukcija prekomjerne ishrane, alkohola, duvana.
  3. Psihološko-socijalni zadak znači podizanje nivoa emotivne stabilnosti, kontrola stresa, interakcija u društveni sistem zajednice u kojoj individua privređuje.

Sadržaji sportske rekreacije moraju biti u skladu sa rezultatima dijagnostičkih procedura, zdravstvenog stanja, te motoričkih i funkcionalnih sposobnosti. Sportsko rekreativni sadržaji  moraju biti tako organizovani i realizovani da ostvaruju pozitivne efekte na jačanje međuljudskih odnosa, prijateljstva, poštovanja i uvažavanja drugih, fer plej odnosa, a s druge strane razvijanje samocjenjenja, osjećaja ponosa i optimizma.

U obrazovnom smislu, rekreativni sadržaji služe za usavršavanje već stečenih i sticanje novih motoričkih znanja i vještina (plivanje, vožnja bicikla…)

Bazična obiljležja bilo kog programa rekreacije su: sadržajna struktura modela, vremenska struktura modela i struktura opterećenja.

Sadržajna struktura modela – Čine je elementi: sadržaj aktivnosti (hodanje, trčanje, itd), karakter aktivnosti-motorička struktura aktivnosti (trčanje u vodi, hodanje po pjesku) i složenost motoričke strukture kretanja.

Vremenska struktura modela – određena je vremenskim trajanjem intervala rada i odmora..

Struktura opterećenja – čine je elementi: ekstenzitet-obim aktivnosti (podrazumjeva ukupan zbir rada na treningu, odnosno, ukupnu količinu rada koja može biti izražena u broju vježbanja ili treninga, treninga, u ukupnim brojčanim jedinicama-ukupan broj ponavljanja određenih vremenskih, dužinskih ili težinskih jedinica, kao i u pojedinačnim vremenskim jedinicama-minuti, sati, u dužinskim jedinicama-metri, kilometri, težinskim jedinicama-kilogrami, tone i sličnim parametrima), intenzitet (podrazumjeva stepen uloženog napora u trenažnom radu, odnosno jačinu rada, a izražava se parametrima učestalosti, ponavljanje nekog rada u jedinici vremena, količini rada u jedinici vremena, brzini pokreta, procentom vježbanja izvedenih sa relativno velikim opterećenjem, itd.). Struktura opterećenja  varira i prilagođava se u procesu svakog modela individualnim adaptacionim sposobnostima učesnika.

Naravno u savremenim sistemima ništa nije prepušteno slučaju, tako da i u sportskoj rekreaciji postoji sistem rada, tj. strategija razvoja i uključivanja što većeg broja ljudi razne sportske aktivnosti. Prije uključenja u sportske aktivnosti, individua se podvrgava kompletnom ljekarskom pregledu, i shodno nalazu i afinitetima, određuje se plan aktivnosti. Možda se u prvi mah čini da na neki način ograničava osobu, ali dugoročno obezbjeđuje kontinuirani napredak. Vremenom se intenzitet i obim fizičkih aktivnosti, prilagođavaju. Cilj je da se stalnim i sistematskim uključivanjem u rekreaciju, kod čovjeka stvara pozitivna navika za smišljen, organizovan, sadržajan i koristan način korišćenja slobodnog vremena.

Stop nasilju!

Prethodni vikend, prelio je času. Za bilo koji vid nasilja u sportu, sportskim manifestacijama mora postojati nulta tolerancija. Brojni crnogorski mediji su se pozabavili pitanjem nasilja (kad se on već dogodio), ali nijesam mogao čuti konkretne predloge, korake kako bi se uhvatilo u koštac sa istim, sem u ovom časopisu. Nerijetko su participanti u medijima pokazivali prstom ka prethodno održanim izborima i post izbornom kombinatorikom, kao vjerovatnim uzročnikom. Pucanj u prazno, vojnim rječnikom rečeno nastavljajući: daljina loša, pravac koriguj.

Image

Kvalitetni zakonski okviri (na papiru) za prevenciju i sprečavanje nasilja na sportskim manifestacijama

Zakonom o sprečavanju nasilja i nedoličnog ponašanja na sportskim priredbama jasno je definisano kako bi trebalo da se organizuje pojedina manifestacija imajući u vidu stepen bezbjednosti (da li je sportska priredba visokog rizika ili ne). Članom 3. je utvrđena odgovornost za bezbjednost u organiziciji sportske manifestcije:

„Organizator sportske priredbe dužan je da osigura bezbjedno održavanje sportske priredbe i da preduzme mjere kojima se sprječava izbijanje nasilja i nedoličnog ponašanja gledalaca. Ukoliko organizator sportske priredbe procijeni da nije u mogućnosti da osigura bezbjedno održavanje sportske priredbe može zahtijevati uključivanje organa uprave nadležnog za policijske poslove. Kad sportska organizacija angažuje drugo pravno lice ili preduzetnika za organizovanje sportske priredbe ili za obavljanje određenih poslova u organizaciji sportske priredbe, dužna je da vrši nadzor nad sprovođenjem mjera utvrđenih ovim zakonom.“

U nastavku zakona, definisani su termini nasilja i nedoličnog ponašanja učesnika na sportskim priredbama, kao i preventivne mjere  za prevenciju i smanjivanje rizika za izbijanje nereda i nedoličnog ponašanja.

Član. 8, Onemugoćavanje pristupa u sportski objekat i preduzimanje svih mjera da lice kojemu je izrečena mjera zabrane ne prisustvuje određenoj sportskoj  priredbi.

Dopunske pravne norme

Za vrijeme organizovanja sportske manifestacije primjenjuju se i odredbe Zakona o javnim i okupljanjima, Zakona o sportu i Zakona o javnom redu i miru koji dobra solidna podloga  za tretiranje pitanja nasilja.

Centralizacija u cilju efikasnije borbe

Crna Gora, sa ovim brojem stanovnika na ovoj teritoriji, mora imati centralizovan sistem sporta. Šta to znači? Centralizovati sistem donošenja odluka, kako bi se izbjegli incidenti kao onaj od proteklog vikenda i obezbjedila efikasnija koordinacija struktura nadležnih za tretiranje pitanje nasilja i sportskog pokreta.

Dobra evropska praksa za sprovođenje zakonskog okvira i tretiranje bilo kojeg vida nedoličnog ponašanja i nasilja na sportskim priredbama podrazumijeva formiranje Nacionalne komisije za praćenje i sprečavanje nasilja na sportskim priredbamau čijem sklopu supo pravilu: sektor za planiranje, koordiniranje i praćenje stanja bezbjednosti na sportskim priredbama ( na nacionalnom nivou) i sektor za međunarodnu saradnju i praćenje navijačkih grupa. Komisija, shodno pozitivnim primjerima, formira se pri Ministarstvu unutrašnjih poslova. Nije rijetkost da komisija formira bazu podataka, i da se tokom određenih manifestacija licima za koje se pretpostavi da mogu uzrokovati nasilje odredi kućni pritvor.

Formiranjem ove komisije stvara se okvir za institucionalnu i finansijsku podršku od strane međunarodnih multilateralnih organizacija (ne samo sportskih), kao i rad na izmjenama i dopunama Zakona o sprečavanju nasilja i nedoličnog ponašanja na sportskim priredbama. 

%d bloggers like this: